Båantaåesiestimmie

Dej biejjiej gosse jïjtje bïerkenin dellie mahte gaajhkem maam daarpesjin jïjtje darjoejin, v.g. beapmoeh, dïrregh, vaarjoeh jïh gåetiedeerpegh. Ulmie lij dan jïjnje darjodh guktie maehtieh åesiem doekedh jïh dan vuekine skååffedh maam idtjin maehtieh jïjtje darjodh.

 

Dah vaaroeh mejstie meehtin dïenestem åadtjodh lin vuesiehtimmieh voeje, vuasta, dueljie, bearkoe, guelieh jïh linnetyjjh. Jis datne sjïere væjkeles maam akt darjodh dïhte aaj vuekie lissiem dïenesjidh. Mah båantah idtjin maehtieh jïjtje darjodh lij vuesiehtimmien gaavhtan dïhte vihkeles saelhtie, guktie meehtin bearkoeh jïh guelieh såålhtedh guktie guhkebe bïerkenieh, jïh plæjjoe mestie skuehtieh darjoejin vijremasse. Meehtin aaj åestedh dagkerh mah idtjin daarpesjh goh porslinh, sïlpebusth, sidentyjjh jïh dågkah.

 

Guktie dïenesjidh dan jïjnjh goh gåaradidh destie maam doekin sïjhtin dejtie jïjtje doekedh. Åesiestimmie bårraslaantesne 1400-låhkoen raejeste ajve åadtjoeji årrodh sjïere maarhnasijjine jallh staarine. Gaajhkh vaaroej åvteste mah doekin sjïere maaksoem tjoerin maeksedh, goh daan beajjetjen momse, mah staarekaassese meeksin. 1842 åvtelen ij lij naan staare jallh köpinge noerhte Ångermanlandesne soe lïhkemes staare lij Orrestaare. Staate voejhkeli ovmessie vuekine båantaj åesiestimmiem gaertjiedi jïh båantah voejhkelin ovmessie vuekine daan bïjre gïetedin guktie dah meehtin jeenjemes dïenesjidh. Daan biejjien åadtjobe jïjnjem skaehtien åvteste maam maeksebe: skïemtjegåetieh, skuvlh, geajnoeh jïh jienebe, men åvteli lij vïerrebe, boelhkine jeenjemes dåarojde sjïdtin.

Åarjel-vuejijh

Åarjel-vuejijh gohtjin dejtie åesiestimmievuelkeme båantah voenesne gïeh daelvege, gosse jïengedamme, hierkine slæjrojne Stuehkiedajvese vöölkin, åesiestin. Desnie åarjel-vuejijh doekin v.g. dueljieh, naehkieh, moerebusth, tyjjh hijven kvaliteetine, voejh, ledtieh jïh bovtsenbearkoeh. Bååstide meehti åarjel-vuejije utnedh goernh, sïlph jïh eksoteeles lyksevaaroeh goh sidenh jïh krodth. Vualkoe meehti göökte askh årrodh. Dej åarjel-vuejiji vualkoej bïjre lij feeste jïh jealehke domtesh jïh gellie ræjhkoes sjïdtin dej åesiestimmijste. Mubpieh idtjin dan læhkoeladtjh jïh giefies sjïdtin. Åarjel-vuejijh dej vuajnoeh vijredin jïh meehtin jielemen bïjre stoerre veartanisnie soptsestidh.