Boandagávppašeapmi

Iešbirgejeaddji áiggis buvttadedje meastá buot maid dárbbašedje, o. m. d. borramušaid, reaidduid, biktasiid, viessogálvvuid. Ulbmil leai oažžut veaháš badjelmeari ja vuovdit daid ja nu ládje háhkat dakkáriid maid ieš ii máhttán dahkat.

 

Gálvvut mat máhtte gártat badjelmeari leai ovdamearkka dihte vuodja, vuostá, sasti, biergu, guolli ja linnegođđosat. Jus ledjet erenoamáš čeahppi soames duojis de leai dat vuohki dinet veaháš eambbo. Maid boanddat eai ieža máhttán buvttadit leai ovdamearkka dihte eallimii dehálaš sálti, go galge sáltet biergguid ja guliid vai seilot guhkit áiggi, ja laju mainna ráhkadedje luođaid bivdui. Máhtii maiddái oastit dakkáriid maid duođaš ii dárbbašan, nugo porsliinnaid, silbabastiid, silkkiid ja duhpáhiid.

 

Jus galggai dinet nu ollu go vejolaš das maid vuvddii de háliidedje iežá vuovdit. Gávppašeapmi boaittobeali guovlluin oaččui 1400- jagiin dušše jođihuvvot sierra márkanbáikkiin dahje gávpogiin.  Juohke vuvdojuvvon gálvvus válde muhton divvaga, nugo dálá áiggi moms vearru, mii manai stáhta kássái. Ovdal jagi 1842 ii gávdnon oktage gávpot iige köping nuorta Ångermanlánddas, lagamus gávpot leai Hïernesaande. Iešguđet vugiid bokte geahččalii stáhta rádjet boanddaid gávppašeami ja boanddat geahččaledje iešguđet láhkái garvit daid ja dinet nu ollu ruđa go leai vejolaš. Dán áiggis mii oažžut ollu dain vearuin maid mii máksit; buohcceviesuid, skuvllaid, biilageainnuid j.n.a, muhto ovdal ii lean nu buorre, muhton áiggiid eanaš oassi vearuin golahuvvui sođiin.

Sörkörare

Sörkörarin gohčodedje daid gávpeolbmuid geat dálvet, dalle go jieŋat gudde, johte heasttaiguin ja reagaiguin Stockholmma guovlluide gávppašeami váras. Doppe sörkörarat vuvde o.m.d. duljiid, sasttiid, muorrabasttiid ja bivnnuhis láđđiid, vuoja, lottiid ja bohccobierggu. Ruoktot manadettiin sis máhtii leat cerealiat, silba ja eksohtalaš čikŋadávvirat nugo siden ja máistagiid. Olles sörkörara mátki máhtii leat guokte mánu. Dáid sörkörariid mátkkiid birra leai feastta ja máidnasa vuoigŋa ja ollugat riggu dáin gávppiin. Earát eai lihkostuvvan ja šadde oalát geafit. Sörkörarat viiddidedje sin doaibmaguovllu ja máhtte muitalit stuorra viiddes máilmmi birra.